|
Sara-Epilepsi
Epilepsi bir kişinin tekrar tekrar epileptik nöbetler geçirmesi ile niteli
bir klinik durum yada sendromdur. Epileptik nöbet beyinde zaman zaman
ortaya çıkan anormal elektriksel boşalımların sonucu olarak görülen geçici
nörolojik disfonksiyon dönemidir. Bir çeşidi dışında (status epileptikus)
nöbetler kısa sürelidirve genellikle saniyeler veya dakikalarca sürer.
Konvilziyon terimi nöbet sırasında şiddetli kasılmalar olduğunu anlatmak
için kullanılır. Fakat kasılmaların eşlik etmediği bir çok nöbet çeşidi de
vardır. Epileptik nöbetlerde bilinç değişikliği olabilir veya olmayabilir.
Yani kişi sonradan geçirdiği nöbeti hatırlayabilir veya hatırlamaz.
Genel
nüfusun yaklaşık %2-5’inin ömürleri boyunca en az bir epileptik nöbet
geçirdiği bilinmektedir. Ancak 1000 kişiden 4-12’si kronik veya aktif
epilepsisi olduğu ileri sürülür. Nöbetlerin durma şansı epilepsinin erken
evrelerinde daha yüksektir. Tam bir iyileşmeden sonra tekrarlama riski
azdır. Uzun süredir devam eden epileptik nöbetlerde iyileşme olasılığı daha
azdır. Epilepsinin yarıya yakını ilk 4-5 yaş içinde başlamaktadır.
Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün;
1-
Kalıtımsal etmenler: Kendiliğinden ortaya çıkan epilepsileri altında
genelde kalıtımsal etmenler ortaya çıkmaktadır. Çocukluk çağında ortaya
çıkan epilepsilerde genetik açıdan kromozonlarda değişiklik olduğu
kanıtlanmıştır. Epileptiklerin ailelerinde epilepsi veya epileptik nöbet
öyküsüne sıkça rastlanır.
2-
Beyin patolojileri: Doğum travması, beyin içi kanama, beynin oksijensiz
kalması, beyinin infeksiyonları, metabolik bozukluklar yeni doğanda
epileptik nöbetlere neden olabilir. Kafa travması, beyin damarları
hastalıkları, beyin içinde oluşan kitleler v.b. erişkinlerde epileptik
nöbetlere neden olabilir.
3- Sistemik
patolojik süreçler: Sistemik hastalıklar metabolik ve toksik etmenler
epileptik nöbetlere neden olabilir, fakat oluşan nöbetler neden olan
etmen ortadan kaldığında kendiliğinden durur. Fakat bu etmenlar beyinde
kalıcı hasara yol açarsa nöbetler temen ortadan kalkmasına rağmen devam
eder. Bazı ilaçlarında duyarlı kişilerde epileptik nöbetlere yol açtığı
bilinmektedir.
Epileptik nöbetler yapılan tetkikler sonucu beynin kaynaklandığı bölgesi
dikkate alınarak parsiyel ve jeneralize diye ikiye ayrılır. Bazı nöbetler
bebeklik döneminde oluştundan bunlar sınıflandırılamaz.
A-Parsiyel
Epileptik Nöbetler:
Basit Parsiyel
Nöbetler:
Bu nöbetlerde hasta nöbet geçirirken
tek bir bulgusu vardır vücudun belirli bir bölgesini tutar. Örneğin bir
ayakta yada kolda kasılmalar nitelikli epilepsi türüne basit parsiyel motor
nöbetler denir. Bu türde nöbet başladığı yerde kalabildiği gibi belirli bir
düzene göre ilerleyerek vücudun yarısını tutabilir. Örneğin elde başlayan
konvülziyonlar sırasıyla ön kola, üst kola, yüze ve dile, sonrada alt
ekstremitelere yayılabilir. Eğer vücudun diğer yarısına geçerse bilinç
bozulabilir. Nöbet durduktan sonra kasılmaların geliştiği tarafta
kuvvetsizlik olabilir. Bunun dışında basit duyusal nöbetler gelişebilir bu
türde bir ekstremitede, genellikle elde ve parmaklarda uyuşma-karıncalanma,
yanma ve nadiren ağrı gibi kısa süren belirtiler oluşabilir. Bu belirtiler
lokal olabileceği gibi vücudun bir yarısını sarabilir. Deri yüzeyinde renk
değişiklikleri (kızarma-solma), sesler duyulması, kan basıncı
değişiklikleri, sadece bilinç bulanıklığının eşlik ettiği bir çok çeşit
parsiyel epileptik nöbetler oluşabilir.
Kompleks
Parsiyel Nöbetler:
yukarıda sözü edilen nöbetlere bilinç
bozukluğu eşlik ettiğinde kompleks parsiyel nöbetler teriminin kullanılması
önerilir. Duyusal nöbetlerde parsiyel epileptik nöbetlerden farklı olarak
hissedilenler basit ışık çakması veya şekilsiz bir görüntü yerine hastanın
geçmiş yaşamından bir sahne, görüntüleri, sesleri, kokuları, lezzetleri,
duygularıyla tekrar yaşanır. Fakat hastalar hissettiklerin şeylerin
gerçekle bağdaşmadığının bilincindedirler.
B-Jeneralize
Epileptik Nöbetler:
Jeneralize epileptik nöbetleri birkaç başlık altında toplamak mümkün. Petit
mal dediğimiz ve ani bilinç kaybı ile birlikte konuşma yürüme, yeme gibi
motor aktivitelerin kesilmesiyle niteli şekli en sık görülenidir. Nöbet
sırasında vücut pozisyonu korunur ve hasta yere düşmez, gözler bakakalmış
gibidir, iletişim kuramaz ve hasta etrafının farkında değildir. Ani
iletişim bozukluğu, tek bir kasta veya kas grubunda ani, kısa süreli
kasılmalar v.b. şekillerde ortaya çıkabilir. Hastada bilinç kaybı oluşur.
Epilepsinin acil müdahale gerektiren epileptik nöbetlerin aralarında normal
dönem olmadan, ardarda birbirlerini izlemesi şeklinde ortaya çıkabilir.
Normal koşullarda epilepsi tanımına uygun olarak, ilk epileptik nöbeti
izleyen bir yıl içinde en az bir nöbet daha geçiren hastalara antiepileptik
tedavi başlanır. Kullanılacak ilaç nöbet tipine göre seçilir. Tedavide
bazen tek ilaç kullanımı yeterli gelmediğinde çoklu ilaç kullanımı
uygulanabilir. Tedavide ilacın kullanımından çok bu ilacın kan seviyesi
tedavide önemlidir. Bazı ilaçların yeterli kan seviyesine ulaşması 14-30
gün alabilir. Tedavide asıl amaç nöbetlerin durdurulmasıdır ve verilen ilaç
tedavisi ile yüksek oranda nöbetler durdurulmaktadır. Nöbetleri tam olarak
durdurulmuş hastalarda tedaviye aynı ilaç ile ortalama 3-5 yıl devam
edilebilir. Bu nedenle doktor tavsiyesi olmadan kullanılan ilaç
kesilmemelidir. Bu sürenin sonunda ilaç kesildikten sonra tekrar nöbet
geçirme riski %25 kadardır. İlaç kullanmaya başladıktan sonra ilk
haftalarda ilaca bağlı vücutta bazı tepkiler görülebilir. Tedavinin
başlangıcında deri döküntüleri olabileceği akılda tutulmalıdır. Tedavinin
ilk bir ayı içinde birkaç kez tam kan sayımı ve karaciğer fonksiyon
testlerinin kontrolü için doktora başvurulmalıdır. Tedavinin en uygun ilaç
ile uygun dozda, sürede yapılması hastalığın tedavisinde çok önemlidir. Bu
nedenle tedavinin her aşaması uzman hekim tarafından takip edilmelidir.
|
Sohbet
