Ilk
yardım
Hasta elektrik
cereyanından ayrıldıktan sonra ne gibi bir tedavi metoduna girişilmelidir?
a.Sunî
solunum mümkün olduğu kadar çabuk başlatılmalıdır.
b.Hasta rahat ve sıcak tutulmalı ve gerekirse kendisine
oksijen verilmelidir.
c.Genellikle temas yerinde bulunacak olan yanık kısım
öteki yanıklar gibi tedavi edilmelidir.
Elektrik çarpması halinde
yapılacak ilk yardım nedir?
Kişi hâlâ bir elektrik cereyanı ile temasta
ise ona dokunmayın. Aksi taktirde bu sizin de ölüm nedeniniz olabilir.
Hasta mümkün olduğu kadar çabuk elektrik kontağından ayrılmalıdır. Bu ya
hastaya giden cereyanın kesilmesiyle veya hastayı cereyandan kuru bir sopa
ile ayırmak ya da bir iple cereyandan uzağa çekmekle mümkündür. Hastaya
cereyan ulaştıran teli kesmek için belki de bir balta kullanılabilinecektir.
Baltayı kullanırken ellerinizin ve baltanın sapının kuru olmasına çok
dikkat etmelisiniz.
Boğulma her zaman
akciğerlerde fazla su toplanmasından mı ileri gelir?
Her zaman değil. Birçok boğulma olayları
hançerede meydana gelen bir spazmdan ileri gelir ve bu gibiler spazmın
ortadan kaldı-rılmasiyle kurtarılabilinir. Bu gibi birçok boğulma
olaylarında hastalar hançerede spazm olan bölgenin altında bir soluk
borusunu açma ameliyesinin yapılmasiyle kurtarılmışlardır.
Ağızdan ağıza sunî
solunum nefes kesilmesine neden olan bütün durumlarda tatbik edilmeli
midir? Yoksa nedeni boğulmak, zehirlenme, elektrik şoku, vb. olduğu
zamanlarda mı uygulanmalıdır?
Evet.
Ağızdan ağıza sunî
solunum metodu nasıl tatbik edilmelidir?
a.Hastayı sırt
üstü yatırın. Boynunda veya göğsü üzerinde bulunabilecek bütün giysileri
gevşetin.
b.Çenesini kaldırıp, başmi mümkün ölçüde geriye doğru
eğin. (Bu- hareket soluk borusunu düzletir ve akciğerlere hava gitmesini
kolaylaştırır.)
c.Hastanın burun deliklerini parmaklarınız arasında
sıkıştırıp kapalı tutun.
d.Ağzınızı hastanın ağzına dayayarak bütün kuvvetinizle
içeriye hava verin.
e.Akciğerlerin dışa hava verebilmesi için ağzınızı
hastanın ağzından uzaklaştırın.
f.Bunu her beş veya altı saniye arasında tekrarlayın.
g.Nabız ve kalp atışı devam ettiği sürece bu yönteme devam
edin. Bu gibi bir kişiyi normale getirmek saatlerce sürebilir.
h.Yorulduğunuz zaman başkası yerinize geçmelidir.
i.Hastanın boğazında veya göğsünde ’su veya balgam
birikmiş-se, bunların ağızdan çıkmasını temin için kendisini baş aşağı
veya yana çevirerek tutun.
j.Ağızda balgam veya başka maddeler toplanmışsa bunları
parmaklarınızla dışarı çıkarın. (Nefes almayan bir kimse hiçbir zaman
ısırmayacaktır.)
k.Eğer ağızdan ağıza nefes vermekten iğreniyorsanız açık
bir mendil arasından da hava verebilirsiniz. (Bu direkt ağızdan ağıza
sistemi kadar tesirli olmayabilir.)
l.Ancak birkaç dakika nabız ve kalp atışı yoksa bu metoda
son verin. Kulağınızla dikkatle hastanın göğüsünün sol tarafını dinleyin.
m.Hasta kendine gelirse, kendisini sıcak tutun ve doktor
gelinceye kadar veya en azından yarım saat süreyle yerinden kıpırdatmayın.
Bir ihtilâç veya «nöbet»ten çıkmış
olanlar için ne gibi bir tedavi metodu takip edilmelidir?
Bunların normal düşünme ve davranış haline girmeleri için
genellikle bir süre geçmesi gerekmektedir. Bunun için ihtilâçlar geçer
geçmez terk edilmemelidirler. Çok kez bu gibi ihtilâç geçirenler birkaç
dakika nerede oldukları ve ne meydana geldiğini bilmezler. Bu gibiler tam
normal bir hale gelinceye kadar yalnız bırakılmamalıdır.
İhtilâç geçirmekte olan kişilere ne
gibi yardım yapılması gerekli olduğunu öğrenmek için çareler var mıdır?
Evet. İhtilâç geçirebilecek birçok kişi ihtilâç halinde
kendilerine nasıl yardım edilebileceğini yazılı olarak üzerlerinde
bulundururlar. Şeker hastaları ensülin şokuna girdikleri zaman ne yapılması
gerektiğine dair bu gibi direktifleri yanlarında taşırlar. Saralılar da
genellikle bir ihtilâç geçirdikleri taktirde davranışın ne olması
gerektiğine dair bir yazıyı üzerlerinde bulundururlar.
Bir ihtilaç veya «nöbet» geçirmiş olan
bir kimseye ne gibi âcil yardım yapılmalıdır?
a.İlk olarak
hastanın başını veya vücudunun başka kısımlarını sert cisimlere
çarpmamasını temin ediniz.
b.Hastanın yatmasını sağlayınız ve kendisini geniş ölçüde
serbest bırakınız. Onu zaptetmeye ve hareketlerini sınırlamaya
çalışmayınız.
c.Eğer boynunda kravat varsa, rahat nefes almasını
sağlamak için yakasını gevşetiniz.
d.Daha rahat nefes alabilmesi için çenesini kaldırınız.
e.Eğer bu kolaylıkla yapılabilecekse, hastanın dilini
ısırmasını önlemek için dişlerinin arasına bir mendil yerleştiriniz.
Soğuk çatlakları için başvurulması
gereken ilk yardım metotları hangileridir?
a.İlk önce
hastanın’ genel sağlık durumunun düzeltilmesi gerekmektedir. Bu yüzden
hastanın ısmabilmesi için, sıcak şeyler yemesi ve içmesi gereklidir.
b.Hastanın birden değil yavaş yavaş ısınması gerekir.
Bunun için hasta hemen sıcak bir yere götürülmemelidir.
c.Mevcut olabilecek ağrılar için kendisine ilâç
verilmelidir. Aspirin ve buna benzer ilâçlar genellikle bu durum için
yeterlidir.
d.Etkilenen alan yavaş yavaş normale döndürülmeli ve
egsersiz-yaptırılmalıdır. Kesinlikle ve hiçbir şekilde sert masaj veya
ovmalara tâbi tutulmamalıdır.
e.Soğuk çatlaklarına mâruz kalan kısım temiz ve kuru bir
bandajla örtülmelidir.
Yanan kişiler kendiliklerinden
yanıklara merhem sürmeli midirler?
Birinci derece bir yanık dışında herhangi bir yanığa
merhem sürülmemelidir. Yanık tedavisinin çeşitli metotları vardır ve
birçok doktor merhem sürülmesine karşıdır. Üstelik hastanın kullanacağı
merhem doktorun tavsiye edeceği merhem olmayabilir. Sonradan gereken ilâcı
kullanmak için bu sürülen merhemi çıkarmak, bir kısım zorluklara neden
olabilir.
Yanıklar için gerekli ilk yardım
metotları hangileridir?
a.Birinci derece
yanıklar ağrıyı dindiren ve derinin kuruyup çatlamasını önleyen birçok
merhemlerin yardımıyla tedavi edilebilir. Eğer yanmayla kişinin genel
sağlık durumu etkilenmemiş-se, birinci derece yanıklar, yanan kişi
tarafından da tedavisi yapılabilir ve doktora başvurulması gerekmez.
b.İkinci derece yanıkların tedavisi doktor tarafından
yapılmalıdır. Alınacak ilk yardım tedbirleri şunlardır:
1.Yanan kısım, yaklaşık on dakika akar soğuk su altında
bulundurulmalıdır.
2.Yanan alan sterilize edilmiş gazlı bezle örtülmelidir.
3.Yanan kişinin fazla sulu şeyler alması temin
edilmelidir.
4.Yanan alanlar büyük miktarda su ve hafif bir sabunla
yıkanmalıdır.
Yanıklar genellikle nasıl
sınıflandırılmaktadır?
c.Üçüncü derecede yanıkları kendi kendine tedaviye hiçbir
zaman gidilmemelidir. İlk tedbir olarak yanan kısmın üzerindeki kirler
suyla silinmeli ve temiz bir bezle örtülmelidir. Yanan kişiye bol miktarda
sulu şeyler verilmeli ve hasta şok halindeyse sedyeyle hastaneye
kaldırılmalıdır. Bu hallerde yanan alana merhem sürülmemelidir.
d.Dördüncü derece yanıklar da aynen üçüncü derece yanıklar
gibi tedavi edilmelidir.
a.Birinci derece yanıklar:
Bunlar yalnız derinin üst tabakalarında olanlardır ve sadece bir kızıllıkla
belirirler. Güneş yanıklarının çoğunluğu birinci derece yanıklardır.
b.İkinci derece yanıklar: Bu yanıklar yalnız derinin üst
tabakalarında değil, daha derinde olan tabakalarda da oluşurlar. Bunlar
kabarcıklarla ve serum ifrazatı ile karakterize olurlar. Ciddî güneş
yanıkları bu kategoriye girebilir.
c.Üçüncü derecede yanıklar: Bu yanıklar bütün deri
tabakalarında tahribat yaparlar ve genellikle bütün derinin yok olmasına
sebebiyet verirler.
d.Dördüncü derece yanıklar: Bu yanıklar bütün deriyi yok
etmekle kalmayıp; aynı zamanda deri altı dokulara, kaslara, kirişlere,
kan damarlarına, kemiklere de zarar vermektedirler.
Yılan sokmalarında başvurulacak
birinci ilk yardım metodu nedir?
Başta sokan yılanın zehirli olup olmadığını tesbit etmek
mümkün olamıyacağı için, bütün yılan sokmalarında gerekli tedbirlerin
alınması icabeder. Bu hususta aşağıda verilen prosedürlere
başvurulmalıdır:
a.Sokulan yerin üst kısmına sıkı bir bandaj (turnike)
tatbik edilmelidir. Bu bandaj toplardamar kan akımını durduracak kadar
sıkı olmalı ve nabzın atışını durdurmamalıdır. Bandaj için bir mendil,
kemer, kravat gibi şeyler kullanılabilinir. Bandaj her yirmi dakikada bir
on dakikalık bir süre için açılmalıdır.
b.Sokulan yerin üzerine haç biçimi bir kesit yapılmalı ve
zehir emilerek çıkarılmalıdır.
c.Sokulan kişi kesinlikle dinlenmeli ve mümkün olduğu
kadar az ölçüde fizikî hareketler yapmalıdır.
d.Işınlan kişi en yakın hastaneye kaldırılmalı ve mümkünse
hangi tip yılan tarafından sokulduğunu tesbit etmeye çalışılmalıdır.
Bir zehirli örümcek ısırmasında
başvurulacak ilk yardım metotları nedir?
a.Aynen yılan
ısırması gibi tedavi edilmelidir. Işınlan yere haç biçiminde bir kesit
yapılmalı ve buradan zehir emilerek alınmalıdır.
b.Işınlan yerin daha üst seviyesine sıkı bir bandaj
(turnike) konmalı ve bu sıkılma geriye dönüş kan akımına engel olabilecek
ölçüde olmalıdır. Nabız atışı devam edebilmelidir.
c.Zehirli örümcek ısırmasına iyi gelen ilâçlar mevcut
olduğundan vakit kaybetmeden hastanın doktora götürülmesi veya doktor
getirilmesi gereklidir.
d.Işınlan kişi fizikî hareketler yapmaktan kaçınmalıdır.
Böcek ısırmaları için ilk yardım
tedavisi nedir?
a.İğne, sokulan
yerde kalmışsa, bunun yavaşça ve dikkatle dışarı çekilmesi gerekli
olacaktır. İğnenin alınırken kırılmaması çok önemlidir.
b.Eğer bir kişinin bir ısırmaya karşı allerjik olduğu
bilinmekteyse ve ısırma kol veya bacakta olmuşsa, ışınlan yerin üst
kısmına sıkı bir sargı (turnike) yerleştirilmesi iyi olur. Böylece zehir
vücuda daha yavaş yayılacaktır. Sıkı sargı yirmi dakika yerinde kaldıktan
sonra bunu çözün, on dakika sonra yeniden koyun ve bu usûle birkaç kez
devam edin.
c.Fazla şişkinlik meydana gelirse doktora başvurulması
gerekir. Doktor bu hallerde antiallerjik ilâçlar verecek veya ısırmanın
tesirlerini izale etmek için başka metotlara başvuracaktır.
d.Işınlan veya sokulan yerin kaşınmaması önemlidir; çünkü
kaşınma ikinci bir enfeksiyona neden olabilecek ve zehirin daha büyük
ölçüde yayılmasına yol açacaktır.
Hayvan ve insan ısırmaları hallerinde
yapılacak ilk yardım tedavisi nedir?
Bu gibi yaralanmalar, genellikle delinmeler, çentik
yırtılmalar, çürük veya bereler halinde meydana gelmektedir. Bunlar
aşağıda belirtildiği gibi vakit kaybetmeden esaslı şekilde tedavi
edilmelidir:
a.Beş ile on dakika arası bir süre yarayı su ve elinize
geçirebileceğiniz en iyi sabunla yıkayınız.
b.Üzerine sterilize edilmiş bir gazlı bez yerleştiriniz.
Eğer buna imkân yoksa temiz bir mendille “kapatınız.
c.Deriyi delmiş olan her ısırık, doktor tarafından tedavi
edilmelidir. Böylece doktor tetanos aşısını yapabilecek, gerekli
antibiyotikleri verebilecek ve durum gerektirmekteyse kuduz aşısının
yapılmasını tavsiye edebilecektir. |